fbpx
Crypto

DeFi là gì?

DeFi là một trong những kiến thức nền tảng trong lĩnh vực crypto.

Có vô vàn những khái niệm mới và kiến thức nền tảng trong thế giới tiền điện tử, nhưng bạn cần phải hiểu khái niệm DeFi là gì, trước khi muốn đầu tư vào tiền kỹ thuật số.


DeFi là gì?

DeFi được thành lập vào năm 2018 bởi một nhóm các doanh nhân và nhà phát triển Ethereum, những người muốn mở rộng các ứng dụng tài chính từ các mô hình truyền thống. DeFi là viết tắt của cụm từ Decentralized Finance – kinh tế phi tập trung. Hiểu đơn giản, đó là tài chính tự lưu hành. Không giống như tài chính truyền thống nơi một công ty, ngân hàng, quỹ chịu trách nhiệm về tiền của bạn, trong DeFi không ai ngoài bạn có quyền truy cập vào nó.

DeFi được thiết lập nhằm mục đích tái lập hệ thống tài chính truyền thống giống như ngân hàng hay các sàn giao dịch, nhưng thay tiền truyền thống bằng tiền kỹ thuật số. Đa phần những nền tảng Defi đang vận hành trên chuỗi khối (blockchain) của Ethereum* hay các chuỗi khối công khai khác. Ứng dụng trên nền tảng Defi vô cùng đa dạng, tinh vi, áp dụng công nghệ cao, tạo ra các ứng dụng thường được gọi là ứng dụng phi tập trung hoặc dApp.

*Ethereum là đồng tiền điện tử thịnh hành và lớn thứ hai trên thế giới, chỉ sau Bitcoin.

Thông qua DeFi, người dùng có thể cho vay tiền điện tử, giống như một ngân hàng truyền thống làm với tiền tệ (fiat) và kiếm lãi với tư cách là người cho vay. Vay và cho vay là một trong những nhu cầu sử dụng phổ biến nhất đối với các ứng dụng DeFi, nhưng cũng có nhiều lựa chọn phức tạp hơn, chẳng hạn như trở thành nhà cung cấp thanh khoản* cho một sàn giao dịch phi tập trung (liquidity provider).

*thanh khoản (liquidity): sự sẵn có của tài sản lưu động đối với thị trường hoặc công ty.

So với các ngân hàng tiền tệ truyền thống, lãi suất trên Defi thường hấp dẫn hơn và ít rào cản để vay vốn. Thông thường, yêu cầu duy nhất để vay trên DeFi là khả năng cung cấp tài sản thế chấp bằng các tài sản tiền điện tử khác, có thể là NFT của họ, tùy thuộc vào giao thức DeFi được sử dụng. Tuy nhiên, những yếu tố này cũng góp phần giải thích tại sao DeFi lại rủi ro hơn nhiều so với một ngân hàng truyền thống.

Cấu trúc của DeFi

Có kết cấu xây dựng tạo ra một ứng dụng DeFi, với các lớp được xếp chồng lên nhau. Các lớp này làm việc cùng nhau để tạo ra DeFi và các ứng dụng liên quan của nó phục vụ người dùng theo nhiều cách khác nhau. Nếu một lớp bị tắt, các lớp khác cũng vậy. Cấu trúc của DeFi có tận 5 lớp, và chúng là:

[The settlement layer] Lớp dàn xếp là lớp nền tảng của blockchain và tài sản gốc cụ thể của nó. Ví dụ: Ethereum là mạng lưới trên blockchain và ether là đơn vị tiền tệ của blockchain đó. Lớp này cung cấp bảo mật và một tập hợp các quy tắc để tuân theo.

[The asset layer] Lớp tài sản sẽ đề cập đến tất cả các mã thông báo và tài sản kỹ thuật số có nguồn gốc từ chuỗi khối cụ thể.

[The protocol layer] Lớp giao thức sẽ đặt ra quy chuẩn cho các giao thức hoặc hướng dẫn cho các hợp đồng thông minh.

[The application layer] Lớp ứng dụng làm cho các giao thức trở nên sống động với giao diện người dùng thuận tiện để thao tác.

[The aggregation layer] Lớp tổng hợp bao gồm các trình tổng hợp kết nối các DeFi Apps (dApps) và giao thức khác nhau tạo nên nền tảng cho các hoạt động dựa trên nó như việc vay, cho vay và các dịch vụ tài chính khác.

DeFi là gì?

Cách thức hoạt động của DeFi

DeFi sẽ bỏ qua các đơn vị trung gian trong các giao dịch tài chính truyền thống như là ngân hàng hoặc công ty phát hành thẻ tín dụng giữa người mua và người bán. Thông qua DeFi, người sử dụng sử dụng tiền tệ kỹ thuật số và có quyền sở hữu nó để sử dụng trực tiếp tùy theo nhu cầu của mình.

Dưới đây là các nguyên lý hoạt động chính của DeFi:

  • Không có trung gian, vì vậy không có ngân hàng hoặc tổ chức nào giám sát tiền của cá nhân.
  • Có sự minh bạch, vì tất cả các giao dịch đều có thể được tra soát, kiểm toán.
  • Tính toàn cầu hóa: các mạng mở rộng vượt biên giới.
  • Có rất nhiều nền tảng DeFi cho người dùng.

DeFi hoạt động để thay thế vai trò của các hệ thống tài chính truyền thống thông qua các hợp đồng thông minh (smart contract). DeFi hoạt động nhờ vào các mã, với sự trợ giúp của những thứ được gọi là hợp đồng thông minh, tiền của cá nhân được lập trình để thực hiện các [chức năng] khác nhau. Bất kỳ ai có máy tính và kết nối internet tham gia vào nền kinh tế toàn cầu.

DeFi là gì?

DeFi dỡ bỏ nhiều rào cản khi giao dịch tài chính. Cá nhân không còn cần chính phủ hoặc công ty quản lý tiền hoặc cần phải đáp ứng đủ điều kiện cho việc giao dịch tài chính nhất định. Với các hợp đồng thông minh của DeFi, một số giao dịch tài chính nhất định được thực hiện sau khi đáp ứng các điều kiện cụ thể. Các hợp đồng thông minh cho phép vay, cho vay, v.v. và các điều khoản của giao dịch được viết bằng mã vi tính. Mặc dù điều đó làm cho các giao dịch này dễ sử dụng và hiệu quả hơn, nhưng nó cũng có thể khiến cho các giao dịch, nếu như mắc lỗi thì sẽ khó khăn để sửa được.

Những ứng dụng cụ thể của DeFi hiện nay là:

  • Là một mạng lưới cho vay, cung cấp các khoản vay và cho vay giữa cá nhân với cá nhân.
  • Thông qua các sàn giao dịch phi tập trung (exchange platform như Binance, Gemini, Coinbase, Uphold…), nơi người dùng có thể trao đổi một loại tiền tệ này sang một loại tiền tệ khác. Ví dụ: giao dịch ether lấy đô la Mỹ
  • Cá cược: nơi người dùng đặt cược vào kết quả tiềm năng của các sự kiện nhất định (chẳng hạn như đặt cược hay trò chơi cá độ và giao dịch bằng tiền kỹ thuật số)
  • Kết nối một loại tiền điện tử với một loại tiền tệ truyền thống hơn như đô la Mỹ, để giảm sự biến động giá và gia tăng tính ổn định.

Những rủi ro khi giao dịch DeFi

Điều quan trọng là phải hiểu rằng đầu tư vào DeFi vẫn có rủi ro cao. Mọi giao thức DeFi và mọi dự án DeFi đều có một mức độ rủi ro khác nhau và một mức phần thưởng khác nhau. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải hiểu lý do phần thưởng cao là vì rủi ro cao hơn. Những rủi ro khi giao dịch DeFi là:

1. Rủi ro về mặt công nghệ

Các hợp đồng thông minh, hoặc tập hợp mã hướng dẫn trên blockchain là điều cần thiết để các ứng dụng DeFi chạy. Nhưng nếu có vấn đề với mã của nhà phát triển, thì có thể có phát sinh ra những lỗi mà khó lòng để sửa chữa trong giao thức DeFi. Phần mềm chỉ hoạt động tốt nếu như mã của nó tốt, và đôi khi, có những lỗi không thể xác định trong các mã chi phối các giao thức này.

2. Rủi ro tài sản

Khi vay trên ứng dụng DeFi, cá nhân thường cung cấp các loại tài sản tiền điện tử khác do họ sở hữu làm tài sản thế chấp. Ví dụ, DeFi protocol Maker yêu cầu người vay phải thế chấp khoản vay của họ tối thiểu 150% giá trị khoản vay. Vì thị trường tiền điện tử luôn biến động nên giá trị của chúng thường xuyên thay đổi. Nếu có sự suy thoái, các tài sản tiền điện tử được sử dụng làm tài sản thế chấp có thể giảm mạnh về giá trị và một số có thể thấy vị thế của chúng bị thanh lý. Đó là lý do tại sao một số sử dụng đồng tiền bình ổn giá (stablecoin), được cho là được gắn với tiền truyền thống (fiat) và ít biến động hơn.

3. Rủi ro về sản phẩm

Có một lượng rủi ro đáng kể liên quan đến cách tạo ra lợi nhuận từ các đồng tiền, sản phẩm hay giao thức mới trên thị trường tiền điện tử. Tuy vậy, không giống như ngân hàng truyền thống, sẽ không có quy định hoặc bảo hiểm nào đối với tiền của một cá nhân khi giao dịch DeFi. Mặc dù các khoản vay DeFi luôn được thế chấp bằng các tài sản tiền điện tử khác, nhưng người đi vay (sử dụng giao thức DeFi) sẽ vẫn có thể không đủ khả năng chịu trách nhiệm trong việc trả lại khoản vay một cách đầy đủ.

Những yếu tố rủi ro này một phần là lý do tại sao các chuyên gia cảnh báo chỉ nên đầu tư vào những gì bạn có thể đủ khả năng để mất và khuyên bạn nên tiến hành nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi mua vào.

Những lợi thế/ hạn chế của DeFi

Sự phổ biến ngày càng tăng của DeFi và các loại tiền điện tử mới mang lại lợi nhuận khiến cho đây có vẻ như là một cách đầu tư hấp dẫn. Nhưng điều quan trọng là phải hiểu những lợi ích và hạn chế trước khi tham gia đầu tư.

Trong DeFi, mỗi cá nhân giữ tiền của mình, có trách nhiệm tự kiểm soát tiền của mình đi đâu và chi tiêu như thế nào. DeFi hoạt động hiệu quả vì mọi thứ đều có thể lập trình được, và chỉ bằng một cú nhấp chuột, người dùng có thể thực hiện các giao dịch phức tạp về mặt công nghệ.

DeFi, tuy vậy, vẫn đang trong quá trình thử nghiệm. Vì mọi thứ đều là mã nên nó có thể có lỗi. Lỗi dẫn đến mất tiền hoặc bị hack. DeFi là một công cụ mới và phức tạp, vì thế trải nghiệm người dùng có thể vẫn còn nhiều khó khăn. Việc trang bị kiến thức nền tảng và hiểu cặn kẽ những rủi ro là điều vô cùng quan trọng.

Ưu điểm:

  • Không có các bên trung gian giữa các giao dịch.
  • Có thể cung cấp nhiều khả năng tiếp cận hơn cho người tham gia, đối với các khoản vay và bảo hiểm mà không cần điểm tín dụng
  • Có thể đạt được mức lãi suất cao hơn các hình thức đầu tư khác.

Nhược điểm:

  • Nếu cá nhân quên mật khẩu sẽ có thể mất tài sản của mình vì không có cơ quan quản lý.
  • Thị trường nhiều biến động và rủi ro cao
  • Thiếu sự bảo vệ cho người tham gia đầu tư.

Tất cả các khoản đầu tư đều đi kèm với một số mức độ rủi ro và DeFi cũng không khác. Nhưng bất kỳ loại tiền điện tử hoặc ứng dụng DeFi nào đều có thể có mức độ rủi ro cao hơn hẳn lẫn các mánh khóe lừa đảo, gian lận đầy rẫy. Một nguyên tắc cốt yếu là không đầu tư bất kỳ khoản tiền nào lớn hơn mức mà bạn không thể để mất.

Cách để đầu tư vào DeFi

Để bắt đầu với DeFi, cá nhân cần các loại tiền kỹ thuật số như ETH, AVAX, BNB, FTM, MATIC… vì mọi giao dịch sẽ yêu cầu phí gas giao dịch. Cá nhân có thể mua các đồng này thông qua các sàn giao dịch, ví và dịch vụ tiền điện tử khác nhau

Bạn có thể bắt đầu với một sàn giao dịch phi tập trung (DEX) như Uniswap, Binance hay Gemini. Lưu ý rằng trong DeFi, bất kỳ ai cũng có thể khởi chạy dự án, mã thông báo, hợp đồng của riêng mình – đó là lý do tại sao mỗi cá nhân nên đề phòng những trò gian lận và các dự án chất lượng thấp (được lập ra để lừa đảo). Bên cạnh việc nhận thức được các trò gian lận, trên thực tế (với DeFi) thì người dùng có thể tiết kiệm, cho vay hoặc tham gia vào các công cụ phái sinh ra lợi nhuận và trao đổi.

Khi bạn đang chọn một mạng cơ bản, chẳng hạn như blockchain, giao thức hoặc sàn giao dịch, các chuyên gia đưa ra lời khuyên rằng nên tìm một mạng không bị kiểm soát bởi một nhóm nhỏ người tham gia, mạng cũng có thể xử lý nhu cầu của người dùng cao và có phí giao dịch (gas) hợp lý.

DeFi là gì?

Một số dấu hiệu cảnh báo là các nhà phát hành hay đội ngũ tạo ra ứng dụng không chia sẻ mã của nền tảng giao dịch hoặc bỏ qua các mối quan tâm về tính bảo mật từ cộng đồng người dùng trong các diễn đàn, hội nhóm hay trên các mạng xã hội chính thức.

Khi nghi ngờ, hãy tin tưởng vào trực giác hoặc tìm kiếm các thành viên có kinh nghiệm hay có chuyên môn kỹ thuật để xem xét kỹ lưỡng mã. Góc nhìn khách quan của những thành viên như vậy sẽ mang lại những lợi ích và giúp mọi thành viên trong cộng đồng phát triển tốt hơn.

Đối với hệ sinh thái của DeFi, Rose sẽ chia sẻ thêm trong một bài viết khác.

%d bloggers like this: