fbpx
Business

Hiệp định RCEP vừa được ký kết có ý nghĩa gì với ngành thời trang châu Á?

Một bài viết dài về chuyên đề kinh tế để bạn đọc của So awkward, Rose hiểu thêm một chút về thỏa thuận của hiệp định RCEP, và những lợi ích nhất định của các nước thành viên trong nó, mà rõ ràng Trung Quốc là nước được hưởng lợi dồi dào nhất.

Trung Quốc đang được chúc mừng là quốc gia có nhiều lợi ích thương mại nhất trong một thỏa thuận mới được ký kết giảm các rào cản thương mại giữa 15 quốc gia trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) chiếm khoảng 30% nền kinh tế toàn cầu và gần 1/3 dân số thế giới (2,2 tỷ người tiêu dùng). Ngành thời trang của châu Á, thực chất, sẽ nhận được những ảnh hưởng tích cực thế nào?


Hiệp định RCEP có ý nghĩa thế nào đối với ngành thời trang và dệt may?

Hiệp định thương mại đã được đàm phán trong 8 năm được nhiều người đánh giá là có ý nghĩa quan trọng, mặc dù Hiệp định này chủ yếu là để các bên cân nhắc lại các điều khoản của một số hiệp định thương mại hiện có giữa các thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) – Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam – và kết hợp họ thành một hiệp ước đa phương duy nhất với các nước láng giềng ngoài ASEAN: Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc để tạo thành khối thương mại lớn nhất thế giới bằng một số biện pháp.

Các chuyên gia đánh giá của ngành thời trang nhanh chóng nhìn nhận rằng một số quốc gia trong danh sách này đại diện cho các quốc gia chuyên sản xuất và tìm nguồn cung ứng chính, cũng như là một nhóm thị trường ngày càng quan trọng đối với các thương hiệu trong ngành thời trang và làm đẹp toàn cầu, nhất là các mặt hàng xa xỉ.

Việt Nam - vốn mạnh về việc gia công, lắp ráp mặt hàng của ngành thời trang, là một nước được hưởng lợi ích lớn từ hiệp định RCEP.
Việt Nam – vốn mạnh về việc gia công, lắp ráp mặt hàng của ngành thời trang, là một nước được hưởng lợi ích lớn từ hiệp định RCEP.

Tiến sĩ Sheng Lu, phó giáo sư nghiên cứu thời trang và may mặc tại Đại học Delaware, người đã nghiên cứu từ lâu về tác động tiềm năng của một thỏa thuận giống RCEP cho biết: “RCEP có ý nghĩa quan trọng đối với lĩnh vực dệt may. Ông chỉ ra số liệu thống kê của Liên hợp quốc cho thấy, vào năm 2019, 15 thành viên RCEP đã cùng xuất khẩu hàng dệt may trị giá 374 tỷ USD, chiếm 50% tổng kim ngạch của thế giới.

“RCEP có ý nghĩa quan trọng đối với ngành dệt may.”

Cấu trúc cơ bản của thỏa thuận bao gồm 20 chương, khiến RCEP trở thành một thỏa thuận thương mại toàn diện bao gồm các cam kết trong các lĩnh vực như hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, quyền sở hữu trí tuệ, cạnh tranh, các biện pháp bảo vệ thương mại, tiêu chuẩn, thương mại điện tử và giải quyết tranh chấp. Các lĩnh vực đáng chú ý vẫn chưa có xác định rõ ràng bởi thỏa thuận bao gồm bảo vệ môi trường và quyền lao động. Đây là một mối lo ngại vì những lý do rõ ràng, nhưng đặc biệt, bởi vì các quốc gia ký kết có số liệu đáng chú ý về quyền lao động không được đảm bảo.

“Nếu các công ty muốn đưa các tiêu chuẩn riêng của họ vào các chủ đề này, họ có thể làm như vậy. Nhưng không có gì trong thỏa thuận giúp đỡ hoặc cản trở những hành động đó ”, Deborah Elms, giám đốc điều hành của công ty tư vấn Trung tâm Thương mại Châu Á, giải thích và cho biết thêm rằng thị trường dệt may là một trong những ngành chịu tác động trực tiếp của thỏa thuận.

Do thuế quan đối với hàng dệt may trong các thỏa thuận hiện tại, bao gồm cả CPTPP (Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương), là tương đối cao, nên “nếu RCEP cắt giảm các mức thuế này, có khả năng xuống 0 và có thể trong thời gian ngắn, thì khoản tiết kiệm [cho các nhà sản xuất hàng dệt may toàn cầu giữ các liên kết chuỗi cung ứng trong các nước RCEP] có thể rất quan trọng, ”Deborah Elms chia sẻ.

*Hiệp định CPTPP tạo nên một khu vực kinh tế tự do khổng lồ, có phạm vi thị trường khoảng 500 triệu người dân và chiếm 13% GDP toàn cầu. CPTPP thống nhất các quy định về đầu tư và dịch vụ đối với rất nhiều lĩnh vực, từng bước bãi bỏ thuế quan đối với các sản phẩm nông nghiệp và công nghiệp. Việt Nam chính thức ký kết CPTPP vào năm ngoái. Trước Việt Nam, CPTPP đã có hiệu lực với 6 nước từ 30/12/2018, là Mexico, Nhật Bản, Singapore, New Zealand, Canada và Australia.

Ngoài việc cung cấp một lộ trình về cách thức tiến hành thương mại trong khu vực Châu Á trong tương lai, một lý do khác khiến RCEP có ý nghĩa quan trọng là nó tạo thành hiệp định thương mại đầu tiên giữa các đại gia kinh tế Đông Á: Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Thông điệp gửi tới những cường quốc khác trên trường thương mại quốc tế như Mỹ và EU có vẻ rõ ràng: Châu Á đang hệ thống hóa các quy tắc thương mại của riêng mình và chuyển động như một khối gắn kết chặt chẽ. Vào thời điểm mà thế giới nói chung đang vật lộn để kiềm chế đại dịch và nắm bắt được tình trạng kinh tế đi kèm, các bên ký kết RCEP – những quốc gia phần lớn đã hoàn thành tốt hơn hầu hết việc ngăn chặn các đợt bùng phát Covid-19 tương ứng – đã sẵn sàng cùng nhau chuyển sang chế độ khôi phục.

Thực tế là một thỏa thuận thương mại đa phương khổng lồ như vậy đã được ký kết là một điều gì đó kỳ diệu trong thời đại mà các cường quốc thương mại truyền thống đang rút lui khỏi toàn cầu hóa theo nhiều cách, từ chính sách “Nước Mỹ trên hết” của Donald Trump đến Brexit tan vỡ khối thương mại truyền thống của Liên minh châu Âu.

Ngành thời trang của quốc gia nào được lợi ích hay thiệt hại lớn từ RCEP?

Không khó để hiểu tại sao Trung Quốc được coi là người chiến thắng trong thỏa thuận này – hiệp định mà họ đã thúc đẩy từ lâu. Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường cho biết sau khi ký kết trực tuyến vào ngày 15 tháng 11 rằng chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do “vẫn đại diện cho hướng đi đúng đắn của nền kinh tế thế giới và nhân loại”, và đối với nền kinh tế lớn nhất trong khối RCEP, điều đó chắc chắn đúng.

Mặc dù đã nhanh chóng thừa nhận thỏa thuận có khả năng mang lại lợi ích cho tất cả 15 quốc gia đã ký vào RCEP, nhưng nhà kinh tế học APAC tại nhà cung cấp tình báo IHS Markit – Rajiv Biswas, cho biết “Trung Quốc có nền kinh tế lớn nhất trong bảng RCEP, kết hợp với thị trường tiêu dùng nội địa rộng lớn, mang lại cho nó đòn bẩy đáng kể trong các cuộc đàm phán thương mại RCEP trong tương lai.”

Theo một báo cáo từ Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc (CASS) do Bắc Kinh hậu thuẫn, thỏa thuận này sẽ “tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế Trung Quốc”. Người ta ước tính rằng trong 10 năm, RCEP sẽ thêm 11,4% vào xuất khẩu vốn đã đáng kể của Trung Quốc.

Thành phố Shanghai - Trung Quốc (Photo: Denys Nevozhai) quốc gia có nhiều lợi ích nhất trong ngành thời trang sau khi RCEP được ký kết.
Thành phố Shanghai – Trung Quốc (Photo: Denys Nevozhai)

Thỏa thuận cũng có thêm lợi ích là loại bỏ các đối thủ kinh tế lớn của Trung Quốc. Đối thủ trong chiến tranh thương mại là Mỹ, không phải là một bên ký kết thỏa thuận RCEP và đã rút khỏi các cuộc đàm phán cho một thỏa thuận thương mại khu vực lớn khác là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), vào năm 2017 khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức. Hiệp định này hiện được gọi là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương hoặc CPTPP, và có hiệu lực cách đây gần hai năm với bảy quốc gia RCEP trong số các bên ký kết.

“Các nhà sản xuất hàng may mặc Đông Nam Á sẽ được tiếp cận với hàng dệt may nhập khẩu miễn thuế từ Trung Quốc nhưng Ấn Độ thì không.”

Tương tự như vậy, Ấn Độ, nước đã chứng kiến ​​sự cạnh tranh kinh tế và xung đột biên giới với Trung Quốc leo thang trong năm nay, đã rút khỏi các cuộc đàm phán RCEP vào năm 2019 do lo ngại về việc hàng nhập khẩu giá rẻ của Trung Quốc tràn ngập thị trường của mình.

Khi nói đến ngành công nghiệp thời trang và mạng lưới liên kết chuỗi cung ứng kết nối của nó len lỏi khắp lục địa châu Á, Ấn Độ có thể là một trong những nước thua lỗ lớn nhất từ ​​thỏa thuận này, cùng với Bangladesh, vì các lĩnh vực sản xuất và tìm kiếm nguồn cung ứng dệt may đáng kể của họ có thể trở nên kém cạnh tranh hơn so với các liên kết chuỗi cung ứng nội Á vẫn nằm trong RCEP.

Fast Retailing, công ty đứng sau gã khổng lồ thời trang nhanh Uniqlo, trước đây cho biết họ muốn chuyển nguồn cung ứng nhiều hơn sang Ấn Độ, có lẽ một phần để giúp thúc đẩy tăng trưởng ở đó, có khả năng chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc, nơi hơn một nửa sản phẩm của Uniqlo hiện đang được sản xuất. Các quy định về đầu tư trực tiếp nước ngoài của Ấn Độ quy định các thương hiệu quốc tế phải cung cấp 30% sản phẩm được bán trên thị trường từ Ấn Độ.

Việc thắt chặt hội nhập chuỗi cung ứng ở Đông Nam Á và Trung Quốc do thỏa thuận RCEP có thể khiến chúng ta phải suy nghĩ lại về chiến lược đó, vì các nhà sản xuất hàng may mặc Đông Nam Á sẽ được tiếp cận với hàng dệt may nhập khẩu miễn thuế từ Trung Quốc nhưng Ấn Độ thì không. Từ Trung Quốc sang Đông Nam Á là một lựa chọn có tiềm năng rẻ hơn và thuận tiện hơn so với việc chuyển từ Trung Quốc sang Ấn Độ.

Một sự hợp nhất các chuỗi phức tạp

Ngành công nghiệp thời trang từng phụ thuộc phần lớn vào Trung Quốc vốn được xem là “công xưởng của thế giới”, nhưng trong thập kỷ qua, các doanh nghiệp toàn cầu đã tìm kiếm các thị trường mới – nơi giá thành sản xuất thấp hơn và tăng cường đa dạng hóa nói chung để chống lại những cú sốc như sự gia tăng thuế quan do chiến tranh thương mại Mỹ-Trung và sự gián đoạn chuỗi cung ứng không lường trước được do đại dịch COVID-19 năm nay.

Do đó, ngành công nghiệp thời trang có một chuỗi cung ứng kéo dài và cực kỳ phức tạp, thường xuyên liên đới với nhiều quốc gia. Nguyên liệu thô và hàng dệt thường có nguồn gốc từ một quốc gia, sau đó được chuyển đến các quốc gia khác để lắp ráp. Những gì RCEP sẽ làm về cơ bản là giúp xác định các quốc gia thuộc chuỗi hoạt động, tạo lợi thế cho các quốc gia thành viên hơn những quốc gia chưa ký kết thỏa thuận.

Các nhà bán lẻ thời trang quốc tế lớn như H&M, hiện có nhiều nhà cung cấp đa dạng trên khắp châu Á (và phần còn lại của thế giới), có thể tận dụng chuỗi cung ứng tích hợp của RCEP để cắt giảm chi phí đối với các sản phẩm có tỷ suất lợi nhuận thấp nếu liên kết trong chuỗi của họ tập trung nhiều hơn trong khối giao dịch RCEP. Có thể nhiều nhà bán lẻ toàn cầu sẽ tính toán để xem liệu họ có được đặt tốt hơn khi chuyển sản xuất sang khu vực 15 quốc gia hay không.

“Có lẽ lợi ích lớn nhất là các nhà xuất khẩu sẽ chỉ cần một giấy chứng nhận xuất xứ để giao dịch với bất kỳ và tất cả các thành viên RCEP khác.”

Nhận định của nhà kinh tế học APAC tại nhà cung cấp tình báo IHS Markit – Rajiv Biswas

Trong khi Trung Quốc vẫn là nước xuất khẩu hàng may mặc lớn nhất hành tinh, thị phần của nước này tiếp tục giảm trong khi thị phần của các nước châu Á khác tăng lên. Nhưng ngay cả khi Trung Quốc xuất khẩu ít hàng may mặc hơn, họ đang xuất khẩu nhiều hàng dệt may thời trang hơn sang các thị trường có chi phí thấp hơn như Việt Nam và Bangladesh, nơi hàng may mặc được lắp ráp. Giờ đây, có một yếu tố mới quan trọng cần xem xét khi các thương hiệu đưa ra lựa chọn giữa hai trung tâm tìm nguồn cung ứng này.

Sau khi ký kết RCEP, các thương hiệu thời trang toàn cầu với chuỗi cung ứng đa quốc gia sẽ được khuyến khích duy trì các liên kết này trong khu vực RCEP vì quy trình xuất khẩu hàng dệt từ Trung Quốc sang các nước RCEP khác như Việt Nam hoặc Campuchia để lắp ráp sẽ dễ dàng hơn và chịu ít rào cản hơn. So với các quốc gia không thuộc RCEP như Bangladesh, Ấn Độ hoặc Pakistan. Các điều khoản về quốc gia xuất xứ trong thỏa thuận có nghĩa là các mặt hàng được sản xuất tại bất kỳ quốc gia RCEP nào sẽ được đối xử như nhau.

Đặc biệt, các công ty thời trang của Mỹ đã chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc đối với các mặt hàng dành cho thị trường Mỹ, do thuế nhập khẩu từ Trung Quốc tăng lên do cuộc chiến thương mại đang diễn ra. Chỉ vài năm trước, Levi’s đã cung cấp 16% sản phẩm cho thị trường Mỹ từ Trung Quốc. Trong những năm gần đây, thương hiệu này đã giảm thị phần đó xuống dưới 2%, ngày càng chuyển nhượng sản xuất cho Việt Nam và Bangladesh, hoặc hợp tác với các nhà cung cấp hiện có của Trung Quốc với các công ty con ở Đông Nam Á. Thỏa thuận RCEP sẽ thúc đẩy những động thái này, ngày càng có lợi cho các bên ký kết RCEP.

Theo Alicia García Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực Châu Á Thái Bình Dương tại Natixis, RCEP cũng sẽ đẩy nhanh tốc độ “đầu tư trực tiếp nước ngoài của Trung Quốc vào ASEAN [các nước].”

Bangladesh là một nước gia công, sản xuất, lắp ráp mặt hàng thời trang lớn, tuy nhiên sẽ bị chịu ảnh hưởng bất lợi bởi hiệp định RCEP. (Photo: Getty)
Bangladesh là một nước gia công, sản xuất, lắp ráp mặt hàng thời trang lớn, tuy nhiên sẽ bị chịu ảnh hưởng bất lợi bởi hiệp định RCEP. (Photo: Getty)

Thông tin chính xác về mức thuế nào sẽ áp dụng đối với hàng dệt may trong khu vực RCEP vẫn là một câu hỏi phức tạp. Mặc dù hiệp định RCEP làm giảm đáng kể mức thuế đối với nhiều mặt hàng được trao đổi giữa các nước thành viên, nhưng nó không loại bỏ thuế của tất cả các mặt hàng, trong đó một số trường hợp sẽ cắt giảm thuế quan theo từng giai đoạn trong nhiều thập kỷ tới.

Trong một thỏa thuận thương mại kéo dài hơn 510 trang thì những khúc mắc này sẽ mất một thời gian để làm sáng tỏ. Để hiểu rõ về nhiệm vụ phía trước, Elms chỉ ra rằng chỉ riêng các biểu thuế của Hàn Quốc đã lên đến 2743 trang và, trong các hoạch định cho từng quốc gia, những biểu liên quan đến hàng dệt may là “phức tạp kinh khủng”, vì nhiều loại vật liệu và phương pháp được sử dụng để tạo ra chúng.

“Các thành viên RCEP đã cam kết giảm thuế suất xuống 0 đối với hầu hết các mặt hàng dệt may được giao dịch giữa các thành viên RCEP vào ngày đầu tiên sau khi hiệp định có hiệu lực,” Lu giải thích. “Nói như vậy, lộ trình loại bỏ thuế quan chi tiết đối với các sản phẩm dệt may theo RCEP là rất phức tạp… [và bất kỳ] công ty nào quan tâm đến việc tận dụng các lợi ích miễn thuế theo RCEP cần phải nghiên cứu một cách chi tiết.”

Mặc dù Mỹ và EU không phải là các bên trong thỏa thuận RCEP, nhưng các thương hiệu thời trang đa quốc gia có trụ sở tại đây nhập khẩu sản phẩm từ các nước RCEP ở châu Á cũng sẽ được hưởng lợi từ việc dễ dàng kinh doanh trong khu vực.

Theo Lu, trong năm 2019, gần 60% nhập khẩu hàng may mặc của Hoa Kỳ đến từ các thành viên RCEP, tăng từ 45% vào năm 2005. Tương tự như vậy, vào năm 2019, 32% nhập khẩu hàng may mặc của EU đến từ các thành viên RCEP, tăng từ 28% vào năm 2005. Chuỗi cung ứng tích hợp trong RCEP khiến tỷ trọng hàng may mặc xuất khẩu từ các nước thành viên sang Mỹ và EU (hai thị trường nhập khẩu hàng may mặc lớn nhất thế giới) cũng sẽ tăng lên.

Sự gia tăng của người tiêu dùng châu Á

Trong khi Mỹ và EU rõ ràng sẽ vẫn là những thị trường xuất khẩu quan trọng của các thành viên RCEP, thì thỏa thuận này cũng là một sự đồng thuận cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của người tiêu dùng châu Á trong một thế giới hậu đại dịch.

Khía cạnh của thỏa thuận này là một điểm tích cực đáng kể đối với Trung Quốc, quốc gia sản xuất lớn với tham vọng xây dựng thương hiệu (bao gồm cả trong lĩnh vực thời trang và làm đẹp) sẽ xem xét nhiều hơn về thị trường châu Á rộng mở như một lợi ích cho việc xuất khẩu của họ, và dễ để tiếp cận với tầng lớp trung lưu ngày càng tăng.

Khách hàng tại châu Á đang rất được chú trọng bởi thời trang xa xỉ. (Photo: Shutterstock)
Khách hàng tại thị trường châu Á đang rất được chú trọng bởi thời trang xa xỉ. (Photo: Shutterstock)

Việc có nhiều các thị trường được mở rộng cửa thế này cũng giảm bớt một số áp lực đối với việc Trung Quốc phụ thuộc vào tiêu dùng nội địa để thúc đẩy tăng trưởng, ngay cả khi người tiêu dùng của họ tiếp tục thúc đẩy và hỗ trợ nền kinh tế toàn cầu kể từ khi Trung Quốc thoát khỏi sự tồi tệ nhất của đợt bùng phát Covid-19 trở lại vào tháng Tư.

Biswas nói: “Không có mục đích chính sách thương mại nào trong hiệp định RCEP để các thành viên cố gắng‘ tách rời ’khỏi các thị trường xuất khẩu chính của họ ở Mỹ hoặc châu Âu. “Tuy nhiên, thỏa thuận cũng thừa nhận rằng khu vực châu Á – Thái Bình Dương là khu vực phát triển nhanh nhất của nền kinh tế thế giới và sự tăng trưởng nhanh chóng trong tương lai của thị trường tiêu dùng châu Á ở các quốc gia như Trung Quốc, Indonesia và Philippines sẽ là động lực quan trọng cho tăng trưởng xuất khẩu trong tương lai . ”

Thật vậy, RCEP không chỉ củng cố vai trò trung tâm của Châu Á trong chuỗi cung ứng ngành thời trang toàn cầu, mà còn nêu bật tầm quan trọng của người tiêu dùng Châu Á trong thời gian tới.

Bài viết được chuyển ngữ từ bài viết này trên trang Business of Fashion

Bình luận
error: Content is protected !!
%d bloggers like this: