fbpx
Culture

Hiệu ứng Dunning-Kruger nên được áp dụng thế nào cho thành công của bạn?

Nếu tìm kiếm trên google về hiệu ứng Dunning-Kruger, ắt hẳn bạn sẽ nhận thức được rằng đây là một trạng thái nhận thức tiêu cực cần phải bị loại trừ, để không kìm hãm sự phát triển của bản thân cũng như mắc phạm phải trả giá quá đắt. Thế nhưng cái gì cũng có hai mặt của nó, ngay cả những điều tưởng chừng tiêu cực như hiệu ứng Dunning-Kruger cũng sẽ có mặt tích cực nếu khai thác nó đúng. Điều quan trọng nhất sẽ là phải áp dụng và kiểm soát nó như thế nào cho đúng.

Nếu tìm kiếm trên google về hiệu ứng Dunning-Kruger, ắt hẳn bạn sẽ nhận thức được rằng đây là một trạng thái nhận thức tiêu cực cần phải bị loại trừ, để không kìm hãm sự phát triển của bản thân cũng như mắc phạm phải trả giá quá đắt. Thế nhưng cái gì cũng có hai mặt của nó, ngay cả những điều tưởng chừng tiêu cực như hiệu ứng Dunning-Kruger cũng sẽ có mặt tích cực nếu khai thác nó đúng. Điều quan trọng nhất sẽ là phải áp dụng và kiểm soát nó như thế nào cho đúng.


“Mỗi buổi sáng, khi thức dậy, tôi cảm nhận được một sự sảng khoái lạ thường: đó là được là Salvador Dalí, và tôi tự bất giác tự hỏi bản thân mình rằng, điều tuyệt vời gì mà Salvador Dalí tôi đây sẽ làm trong ngày hôm nay?”

Salvador Dalí

Danh họa Dalí nổi tiếng bởi hai điều: tác phẩm nghệ thuật của ông ấy và tính cách lập dị, hay khoe mẽ của bản thân. Đơn cử, vào năm 1955, Dalí tới một buổi dạy tại Sourbonne bằng một chiếc xe Rolls Royce chứa đầy súp lơ trắng.

Để quảng bá cho cuốn sách Thế giới của Salvador Dalí năm 1962 của Robert Descharnes, ông đã xuất hiện tại một hiệu sách ở Manhattan trên một chiếc giường, được kết nối với một chiếc máy theo dõi sóng não và huyết áp của ông.

Danh họa Salvador Dalí.

Dalí sẽ tránh thanh toán tại các nhà hàng bằng cách vẽ lên những tấm séc mà ông đã viết, vì nghĩ rằng các nhà hàng sẽ không bao giờ muốn rút tiền từ những tấm séc đó vì chúng là tác phẩm nghệ thuật của danh họa người Tây Ban Nha.

Có rất nhiều nhà phê bình thường coi những “trò hề” của danh họa, cho rằng chúng đã che khuất tài năng của anh ấy. Tệ hơn, họ nghĩ rằng những chiêu trò chẳng khác gì những mánh lới quảng cáo tiếp thị của một nghệ sĩ từng đạt đỉnh cao ở độ tuổi 20 và 30 và giờ thì đã hết thời và không còn chất liệu mới mẻ về mặt sáng tạo.

Một số khác thì lại có niềm tin rằng, lối ứng xử lãnh đạm, làm quá đó của danh họa đã giúp cho ông ấy tạo ra những tác phẩm hội họa đắt giá.

Rõ ràng Dalí là một thiên tài thực thụ, ông không phải là một người chịu ảnh hưởng bởi hiệu ứng Dunning-Kruger. Vậy thì việc lấy Dali làm dẫn chứng trong bài viết này liệu có liên quan gì?

Tác phẩm Birth of a Divinity của Salvador Dalí (1960)

Hiệu ứng Dunning-Kruger nếu vận dụng đúng thì sẽ có kết quả tích cực. Để có kết quả phi thường, bạn phải tự coi mình là người phi thường.

Hiệu ứng Dunning-Kruger, dĩ nhiên, được xem là một dạng thiên kiến nhận thức bất lợi cho loài người chúng ta. Vậy nên để vận dụng nó đúng thì luôn cần phải kiểm soát cái tôi của bản thân.

Khiêm tốn thường được phát huy như một đức tính tốt. Cái tôi là kẻ thù của bạn, và bạn ngừng nuôi dưỡng nó bằng cách không bị lệ thuộc tình cảm, cảm xúc với những gì bạn đang làm hoặc thành tựu từ những công việc của bản thân.

Hãy xem bạn là một động từ, không phải là một danh từ. Bạn không phải là một họa sĩ, bạn chỉ đang vẽ tranh. Không có tình cảm ràng buộc, không sợ kết quả. Bạn đang tận hưởng quá trình này.

Mẹo tâm lý này thường hiệu quả.

Càng biết nhiều thì càng ít tự tin hơn về những gì mình biết và hiểu. Trái ngược với những người không biết gì sẽ chỉ cho rằng đó là tất cả, là đủ, là vừa sức với năng lực của bản thân.

Tuy nhiên, có một khía cạnh thường bị hiểu nhầm này của thành công: khi bạn muốn trở nên phi thường, bạn cần tất cả các công cụ có sẵn cho mình, vì vậy bạn phải nghĩ mình là họa sĩ. Hình ảnh bản thân bạn tạo ra là của một người có một không hai. Không phải một trong một triệu, mà là duy nhất.

Suy nghĩ này thường được mọi người định nghĩa là ảo tưởng. Nhưng có phải vậy không?

Một danh họa cùng thời và nổi tiếng không kém với Dalí là Pablo Picasso đã từng nói thế này:

“Khi tôi còn nhỏ, mẹ tôi đã nói với tôi rằng nếu con trở thành một người lính, con sẽ là một vị tướng. Nếu con trở thành một nhà sư, con sẽ là giáo hoàng. Thay vào đó, tôi trở thành một họa sĩ và lấy tên là Picasso. ”

Pablo Picasso

Picasso cũng được cho là đã nói rằng ông ấy chỉ mất bốn năm để vẽ như Raphael. Tất nhiên, Picasso đã giảm nhẹ một chút bằng cách tiếp tục nói rằng ông đã mất cả đời để học cách vẽ như một đứa trẻ. Bất chấp điều đó, chính sự kiêu ngạo, tự tin quá mức này đã cho phép hai trong số những nghệ sĩ vĩ đại nhất thế kỷ qua tạo ra những tác phẩm chất lượng cao.

Hiệu ứng Dunning-Kruger, để thật sự tận dụng được nó thì hãy điềm nhiên về sự nỗ lực

Một trong những khía cạnh bị bỏ qua nhiều nhất của những người thành công cao là thực tế rằng họ làm việc chăm chỉ, và họ làm việc thông minh, nhưng phần lớn thời gian, họ lại thờ ơ với nỗ lực trong công việc của mình.

Họ bất cần và tự do vì chỉ những người thực sự tự cho mình là có tài năng mới có thể làm được.

Khi bạn tin rằng mình là người giỏi nhất, không có lý do gì để so sánh bản thân với những người khác trong lĩnh vực của bạn và do đó bạn có thể tự do làm những gì mình muốn. Cả Picasso và Dalí đều là những nhà đổi mới và có tầm nhìn thực sự trong thế giới nghệ thuật, đó chủ yếu là vì họ không có lý do gì để so sánh mình với người khác.

Sự kiêu ngạo cũng có những giá trị của riêng nó. Thật vậy, nếu bạn coi mình là một cá thể độc nhất vô nhị, bạn có xu hướng đổi mới nhiều hơn, tìm kiếm những cách sáng tạo để chia sẻ ý tưởng và thông điệp của mình.

Hiệu ứng Dunning-Kruger

Hiệu ứng Dunning-Kruger – làm thế nào để không trở thành một ví dụ xấu điển hình của hiệu ứng này?

Chắc chắn, việc tự xem mình là vĩ đại sẽ tồn tại những mặt không tốt của nó. Một điều rõ ràng nhất của vấn đề này là chất lượng. Nếu bạn không so sánh mình với người khác, làm sao bạn có thể xác định được công việc của mình có tốt hay không? Có thể câu trả lời nằm chính xác trong định nghĩa của sự thiên lệch nhận thức này.

Định nghĩa về hiệu ứng Dunning-Kruger (Trích từ Wikipedia)

Hiệu ứng Dunning–Kruger, trong tâm lý học, là một dạng thiên kiến nhận thức (tiếng Anhː cognitive bias) trong đó mọi người đánh giá khả năng nhận thức của họ cao hơn năng lực thực tế. Sự thiên vị nhận thức này chịu ảnh hưởng của ảo tưởng tự tôn (tiếng Anhː illusory superiority), xuất phát từ việc mọi người không thể nhận ra sự thiếu khả năng của họ. Không có khả năng tự nhận thức về siêu nhận thức, mọi người không thể đánh giá khách quan năng lực hoặc sự bất tài của họ.

Bạn càng trở nên giỏi hơn ở một kỹ năng nào đó, bạn càng không tự tin vào khả năng của mình. Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn không bao giờ mất đi cảm giác tự tin ban đầu, thường là ảo tưởng, vào khả năng của mình? Có thể đó là công thức bí mật để trở nên cực kỳ thành công trong bất kỳ lĩnh vực nào: khả năng duy trì sự nhiệt tình ban đầu đi kèm với ý thức làm chủ tốt bản thân.

Chính sự thật khắc nghiệt ngăn bạn trở nên thành công. Hãy nhớ lại lần đầu tiên bạn làm một công việc gì đó với thật nhiều sự phấn khởi, niềm tin, xen lẫn chút tự tin rằng công việc này không khó. Nhưng giờ phút bạn đối diện với hạn chế trong kỹ năng của bản thân, bỗng dưng sự thú vị và hào hứng bạn mặc định cho công việc đó bị thuyên giảm phần nào. Công việc lúc đó trở thành công việc đúng nghĩa, đơn thuần, thiếu đi sự tận hưởng, vui thú của nó.

Trong một cuộc phỏng vấn tại chương trình của Charlie Rose, cựu vận động viên quần vợt – nay là tác giả người Mỹ David Foster Wallace đã thảo luận về thời điểm anh nhận ra những hạn chế của mình với tư cách là một vận động viên quần vợt. Anh nhìn nhận đó là thời điểm anh trở thành một người theo chủ nghĩa hiện thực; khi đối mặt với khối lượng lớn công việc mà anh phải làm để cạnh tranh ở cấp độ chuyên nghiệp, anh quyết định rằng nó không đáng phải trả giá.

Nhưng nếu anh ta chưa bao giờ nhận thức được những giới hạn của mình thì sao? Điều gì sẽ xảy ra nếu, khi bị đánh bại, anh ta sẽ luyện tập chăm chỉ gấp đôi?

Đây là yếu tố tạo ra sự khác biệt.

Hiệu ứng Dunning-Kruger

Những người thực sự tin rằng họ là người giỏi nhất thường kiên cường về mặt cảm xúc và sẽ làm bất cứ điều gì có thể để duy trì hình ảnh bản thân đó. Những người cố gắng giả mạo mức độ tự tin này thường cố gắng hợp lý hóa những hạn chế của họ (họ đã có một ngày tồi tệ, những người khác lừa dối hoặc những lời bào chữa tương tự).

Người theo chủ nghĩa hiện thực nhận thấy những hạn chế đó và kết quả là sức mạnh ý chí của anh ta giảm đi. Một khi bạn trở nên tương đối giỏi một kỹ năng nào đó, bạn có thể thấy cần phải nỗ lực như thế nào để trở nên tốt hơn nữa. Không chỉ vậy, có khả năng rằng bạn sẽ trở nên sợ hãi rằng bạn có thể không bao giờ trở nên tốt như vậy.

Ngoài ra, hai khía cạnh quan trọng của thành công mà những người theo chủ nghĩa hiện thực thường bỏ qua: Đó chỉ là sự kiêu ngạo – chính là điều khiến bạn đau đớn khi bạn thất bại, và bạn sẽ không thể thua nếu bạn không bao giờ bỏ cuộc.

Hãy sử dụng Hiệu ứng Dunning-Kruger và biến nó thành lợi thế của bạn

Bạn càng nỗ lực và bỏ nhiều công sức hơn trong giai đoạn đầu tiên của việc rèn luyện một kỹ năng, bạn càng trở nên giỏi hơn. Bí quyết là hãy tiếp tục, tạo đủ động lực để sự tự tin (hay là ngạo mạn) thường đi kèm với sự thành thạo về kỹ năng sẽ bị khuất phục bởi khối lượng công việc mà chúng ta làm.

Không phải ngẫu nhiên Picasso được ghi nhận là có hơn 50.000 tác phẩm nghệ thuật. Những người cực kỳ tự tin vào khả năng của mình cũng cực kỳ sung mãn, có thể như một cách để vượt qua sự khó chịu về tinh thần do sự thiếu tự tin mang lại. Nếu mong muốn của bạn là để nuôi bản ngã là cái tôi của bạn, bạn cần phải cung cấp cho nó thức ăn mà nó mong muốn: thành tựu, thành công, hay chiến thắng.

Nếu bạn tập trung vào chiến thắng và bạn không bao giờ đếm số lần thua của mình, tất cả những gì bạn phải làm là chơi trò chơi thường xuyên nhất có thể. Tin rằng bạn không thể thất bại không có nghĩa là bạn không bao giờ thất bại, nó chỉ có nghĩa là bạn chơi đi chơi lại trò chơi cho đến khi giành chiến thắng. Càng chơi nhiều, bạn càng gia tăng tỉ lệ giành chiến thắng.

Có vẻ như những người cực kỳ thành công gặt hái được thành tựu và thậm chí là thất bại cũng khác với hầu hết mọi người: họ đếm chiến thắng của họ, nhưng họ không lãng phí thời gian để nghĩ về những mất mát của họ. Nói cách khác, họ tiếp tục tiến về phía trước, càng nhanh càng tốt, sản xuất ngày càng nhiều công việc, để tiếp tục nuôi dưỡng một cái tôi vô độ, từ đó cho phép họ tự tin đeo đuổi giấc mơ của chính mình.

Hiệu ứng Dunning-Kruger

Hiệu ứng Dunning-Kruger khiến cho ta dễ sinh ra nhận thức ảo tưởng về năng lực, nhưng nếu trong tình huống tiêu cực nhất là bạn không bao giờ lắng nghe những người nói với bạn rằng bạn không giỏi một kỹ năng nào đó, điều gì sẽ xảy ra? Sẽ chỉ là những mất mát và bài học kinh nghiệm được đúc kết mà thôi. Nếu áp dụng hiệu ứng của Dunning-Kruger một cách đúng đắn, cũng như bạn thực sự có niềm tin vào chính bản thân mình và muốn trỗi dậy từ chính những sai phạm đó, hãy bắt đầu bằng việc đọc lại bài viết này một lần nữa nhé.

Bài viết được truyền cảm hứng từ bài viết này của tác giả Cristian Mihai
Bình luận
%d bloggers like this: